Tajemnice średniowiecza odkryte podczas renowacji kościoła św. Wojciecha w Bytomiu

Bytom, 23 maja 2025

Trwająca renowacja kościoła pw. św. Wojciecha przy pl. Klasztornym przynosi nie tylko odnowienie zabytkowej świątyni, ale także fascynujące odkrycia, które rzucają nowe światło na jego historię. Prace, prowadzone przez krakowską firmę Des Henryk Dowgier Anna Dowgier Sp. k., odsłaniają ślady średniowiecznych murów, tajemnicze przejścia i zapomniane detale architektoniczne.

Postęp prac i nieoczekiwane znaleziska

Dotychczas wykonano hydroizolację murów fundamentowych od strony południowej i północnej, odnowiono tynki wewnętrzne oraz okna w przybudówkach, a także rozpoczęto tynkowanie elewacji i montaż nowych okien. Jednak najciekawsze są odkrycia dokonane podczas prac budowlanych.

– Odsłoniliśmy m.in. ostrołukowy otwór, prawdopodobnie dawną furtę klasztorną, oraz ślady po belkach rusztowań sprzed wieków – mówią archeolodzy z Muzeum Górnośląskiego. – Na ścianach widoczne są również pozostałości malowideł, które przetrwały pod warstwami tynku.

Wśród najważniejszych znalezisk są:

• Zamurowane wejście w starej zakrystii, które w XIX wieku mogło pełnić funkcję remizy strażackiej.
• Kamienne elementy portalu z XV wieku, ukryte w kruchcie północnej.
• Ślady średniowiecznych malowideł na fragmentach sklepień i murów.

Co jeszcze kryją mury świątyni?

Kościół św. Wojciecha, jeden z najstarszych w Bytomiu, został wzniesiony prawdopodobnie w połowie XV wieku, a w XVIII wieku przeszedł gruntowną przebudowę. Obecne prace konserwatorskie ujawniły jednak jeszcze starsze warstwy historii.

– Odkryty kanał przy furcie sugeruje istnienie dawnego przejścia do nawy lub na chór – wyjaśniają archeolodzy. – Możliwe, że prowadził też do krypty grobowej.

Pełny zakres prac renowacyjnych

Renowacja obejmuje:
✅ Remont elewacji i dachu
✅ Konserwację okien i drzwi
✅ Wymianę instalacji odgromowej i przeciwpożarowej
✅ Oczyszczenie i impregnację kamiennych posadzek
✅ Montaż monitoringu i systemu antywłamaniowego

Projekt jest realizowany dzięki 3,4 mln zł dofinansowania z Rządowego Programu Odbudowy Zabytków, przy wsparciu finansowym Gminy Bytom. Nadzór nad pracami sprawuje Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków.

Kościół z bogatą przeszłością

Świątynia, wpisana do rejestru zabytków w 1970 roku, przez wieki służyła zarówno zakonnikom, jak i mieszkańcom Bytomia. Jej obecny wygląd to efekt XVIII-wiecznej przebudowy, jednak teraz, dzięki renowacji, znów ujawniają się jej średniowieczne korzenie.

Czy podczas dalszych prac uda się odkryć kolejne tajemnice? Prace trwają, a każdy dzień może przynieść nowe, fascynujące znaleziska.

Fot. UM w Bytomiu