Tajemnice kościoła św. Wojciecha w Bytomiu – odkryto średniowieczną furtę

Podczas prac renowacyjnych w jednym z najstarszych kościołów w Bytomiu – kościele pw. św. Wojciecha przy ul. Józefczaka – dokonano kolejnego fascynującego odkrycia. W zewnętrznej, południowej ścianie nawy świątyni odsłonięto zarys wnęki z widocznym ostrołukowym otworem przejściowym, najprawdopodobniej średniowieczną furtę. To kolejny dowód na bogatą historię tego zabytkowego obiektu, który skrywa wiele tajemnic.

Średniowieczna furta – nowe odkrycie

Prace renowacyjne w kościele św. Wojciecha prowadzone są przez firmę Des Henryk Dowgier i Anna Dowgier Sp. k. z Krakowa. Podczas prac w południowej ścianie nawy odkryto zarys wnęki, która okazała się ostrołukowym otworem przejściowym. Jak potwierdzili bytomscy archeolodzy z Muzeum Górnośląskiego, pełniący nadzór archeologiczny, jest to prawdopodobnie furta, czyli boczne wejście, które mogło funkcjonować w czasach, gdy przy kościele istniał klasztor.

– Kościół pw. św. Wojciecha odkrywa przed nami kolejne tajemnice. Podczas robót budowlanych odsłonięte zostały już mury świątyni prawdopodobnie z XIV wieku oraz ślady przebudów datowanych od XV wieku do współczesności. Najnowsze odkrycie to prawdopodobnie furta, która mogła służyć jeszcze w okresie funkcjonowania klasztoru – mówi Jarosław Święcicki, archeolog z Oddziału Górnośląskiego Stowarzyszenia Naukowego Archeologów Polskich oraz Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu.

Otwór został zasypany gruzem i zaklinowany zaprawą oraz opaską zewnętrzną ze zbrojonego betonu, co miało na celu zabezpieczenie budynku przed skutkami szkód górniczych. Prace te wykonano na przełomie lat 50. i 60. XX wieku. Jednak sama furta może pochodzić z czasów średniowiecza. Dokładne datowanie będzie możliwe dopiero po analizie próbek tynków i zapraw.

Tajemnicze przeznaczenie furty

Archeolodzy zwracają uwagę na to, że kanał widoczny po odkryciu furty wznosi się ku górze. To może sugerować, że istniało tam przejście do nawy kościoła, wejście na chór lub lożę, a może nawet prowadziło do krypty. Dodatkowo w szczytowej części arkady odkryto pozostałości monideł malowanych na wapiennej powierzchni, a także ślady malatur na fragmentach sklepienia wewnątrz muru. Te elementy wskazują na to, że przejście było częścią krużganków wirydarza, które chroniły malowidła przed działaniem warunków atmosferycznych.

Renowacja kościoła św. Wojciecha

Prace renowacyjne w kościele pw. św. Wojciecha obejmują kompleksowy remont elewacji, dachu, okien i drzwi, a także konserwację wnętrza świątyni. W planach jest również montaż nowych instalacji: odgromowej, przeciwpożarowej, monitoringu wizyjnego i systemu przeciwwłamaniowego. Wykonawcą prac jest firma Des Henryk Dowgier i Anna Dowgier Sp. k., która ma już na koncie rewitalizację innych bytomskich zabytków, takich jak Pałac Tiele-Wincklerów w Miechowicach czy kościół pw. Świętej Rodziny.

Wszystkie prace prowadzone są pod nadzorem Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Katowicach oraz archeologów z Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu. Renowacja jest możliwa dzięki dofinansowaniu z Rządowego Programu Odbudowy Zabytków w kwocie 3 mln 390 800 zł oraz wsparciu Gminy Bytom w wysokości 69 200 zł.

Historia kościoła św. Wojciecha

Kościół pw. św. Wojciecha to jeden z najstarszych zabytków Bytomia. Jego początki sięgają prawdopodobnie połowy XV wieku. W latach 1783-1786 świątynia została gruntownie przebudowana dzięki fundacji hrabiego Łazarza Erdmanna z rodziny Henckel. Wówczas dobudowano nawę i kruchtę z wieżą, zmieniając wygląd średniowiecznego kościoła. Gotyckie prezbiterium ozdobiono renesansowymi kapitelami, a nową nawę utrzymano w stylu klasycyzującego baroku. W 1970 roku kościół został wpisany do rejestru zabytków.

Kościół pełen tajemnic

Odkrycie furty to kolejny krok w odkrywaniu bogatej historii kościoła św. Wojciecha. Każdy element odsłonięty podczas prac renowacyjnych przybliża nas do zrozumienia, jak wyglądało życie w tym miejscu na przestrzeni wieków. Dzięki zaangażowaniu archeologów, konserwatorów i wykonawców prac, bytomski zabytek odzyskuje dawny blask, a jego tajemnice stopniowo wychodzą na światło dzienne.

Renowacja kościoła św. Wojciecha to nie tylko przywracanie dawnej świetności zabytkowi, ale także ochrona dziedzictwa kulturowego Bytomia dla przyszłych pokoleń.

Źródło: UM w Bytomiu

Zdjęcie: UM w Bytomiu