Tajemnice kościoła św. Wojciecha w Bytomiu odkryte podczas renowacji

Rozpoczął się kolejny etap prac renowacyjnych w jednym z najstarszych bytomskich zabytków – kościele pw. św. Wojciecha przy pl. Klasztornym. Podczas skuwania tynków na elewacji budynku odkryto niezwykłe ślady przeszłości, które rzucają nowe światło na historię tej średniowiecznej świątyni.

Nieoczekiwane odkrycia pod warstwą tynku

Prace, prowadzone przez krakowską firmę Des Henryk Dowgier i Anna Dowgier Sp. k., już na wczesnym etapie przyniosły zaskakujące rezultaty. Podczas usuwania tynku od strony wewnętrznego parkingu odsłonięto m.in.:

• ostrołukowy otwór przejściowy, prawdopodobnie dawną furtę klasztorną,
• ślady po belkach rusztowaniowych (tzw. negatywy otworów maculcowych),
• fragmenty muru świadczące o licznych przebudowach na przestrzeni wieków.

– Roboty budowlane ujawniły kolejne tajemnice kościoła św. Wojciecha – mówi Jarosław Święcicki, archeolog nadzorujący prace. – Odkrycia pozwalają prześledzić zmiany w strukturze architektonicznej świątyni na przestrzeni stuleci. Szczególnie ciekawe mogą być prace przy elewacji od ul. Józefczaka, gdzie spodziewamy się pozostałości gotyckich okien.

Furta klasztorna i ślady średniowiecznych malowideł

Jednym z najciekawszych znalezisk jest zamurowana furta, która mogła funkcjonować jeszcze w XVII lub XVIII wieku, gdy przy kościele działał klasztor. Otwór był zasypany gruzem i wzmocniony betonową opaską, co miało zabezpieczyć budynek przed skutkami szkód górniczych w latach 50. i 60. XX wieku.

– Kanał wejściowy do furty wznosi się ku górze, co może sugerować istnienie przejścia do nawy, na chór lub do krypty – wyjaśniają archeolodzy. Dodatkowo na ścianach odkryto ślady średniowiecznych malowideł (tzw. monideł) oraz fragmenty dekoracji na sklepieniu.

Co jeszcze kryje kościół św. Wojciecha?

Dotychczasowe prace odsłoniły już:

• mury z XIV wieku,
• ślady przebudów z XV–XX wieku,
• zamurowane wejście, które w XIX w. mogło służyć jako remiza strażacka.

Czy pod kolejnymi warstwami tynku czekają jeszcze inne sekrety? Wkrótce się przekonamy, ponieważ prace postępują, a wykonawca rozpoczyna już odsłanianie murów od strony ul. Józefczaka.

Zakres prac renowacyjnych

Renowacja kościoła obejmuje:
✅ Remont elewacji i dachu
✅ Konserwację okien i drzwi
✅ Wymianę instalacji (odgromowej i przeciwpożarowej)
✅ Oczyszczenie i impregnację posadzek
✅ Montaż monitoringu

Prace prowadzone są pod nadzorem Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków oraz archeologów z Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu.

Historia kościoła św. Wojciecha

Świątynia pochodzi prawdopodobnie z połowy XV wieku, ale w latach 1783–1786 przeszła gruntowną przebudowę, zyskując elementy baroku i klasycyzmu. Do dziś zachowały się m.in. renesansowe kapitele i figury apostołów Piotra i Pawła.

Inwestycja jest możliwa dzięki 3,4 mln zł dofinansowania z Rządowego Programu Odbudowy Zabytków oraz wsparciu Gminy Bytom.