Historia na niedzielę: kościół Świętej Trójcy w Bytomiu – od cmentarnej kaplicy po neogotycką perłę

Obecny kościół Świętej Trójcy w Bytomiu stoi w miejscu, gdzie niegdyś znajdowała się kaplica katolickiego cmentarza przy parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Nekropolia ta, położona na Piekarskim Przedmieściu, pierwotnie leżała poza miastem. Jednak w XIX wieku Bytom przeżywał gwałtowny rozwój – w 1800 r. liczył zaledwie 1700 mieszkańców, a sto lat później już ponad 51 000! Wraz z rozrostem miasta cmentarz znalazł się wśród zabudowań mieszkalnych, co wywołało protesty okolicznych mieszkańców.

W 1864 r., ze względu na zły stan kaplicy i sprzeciw ludności, podjęto decyzję o przeniesieniu cmentarza na pola przy dzisiejszej ul. Piekarskiej. Sam pomysł budowy nowego kościoła w tym miejscu pojawił się dopiero w 1873 r. Środki na inwestycję zbierano poprzez 25% podatek kościelny, lokowany w Śląskim Towarzystwie Kredytowym z oprocentowaniem 3,5%.

Trudny wybór lokalizacji i rozpoczęcie budowy

Pierwotnie planowano postawić świątynię w miejscu kaplicy św. Jacka w Rozbarku, jednak gmina nie wyraziła zgody. Rozważano też teren naprzeciw gimnazjum, ale wysokie koszty i niechęć właściciela przekreśliły te plany. Ostatecznie wybór padł na dawne cmentarne wzgórze na Piekarskim Przedmieściu.

Kosciol_Swietej_Trojcy_ul_Kwietniewskiego_Jozefa_Bytom_9636880-1-659x1024 Historia na niedzielę: kościół Świętej Trójcy w Bytomiu – od cmentarnej kaplicy po neogotycką perłę

Budowę opóźniła śmierć proboszcza Józefa Szafranka, lecz w 1882 r. biskup wrocławski Robert Herzog wydał pozwolenie na rozpoczęcie prac. Kamień węgielny wmurowano 21 maja 1883 r., a już trzy lata później, w 1886 r., neogotycka świątynia była gotowa. 20 czerwca 1886 r. konsekrował ją biskup-sufragan Hermann Gleich.

Pogrzeb_majora_Bernarda_Montalegre_9566668-1024x641 Historia na niedzielę: kościół Świętej Trójcy w Bytomiu – od cmentarnej kaplicy po neogotycką perłę — Pogrzeb majora Bernarda Montalegre przed kościołem Trójcy Świętej w Bytomiu. – rok 1921

Zniszczenia wojenne i powojenna odbudowa

W 1945 r. kościół uległ poważnym zniszczeniom, ale już w latach 50. i 60. XX wieku przeprowadzono gruntowną renowację. Wstawiono nowe ołtarze boczne, witraże, a także dwa portale z piaskowca szydłowieckiego, wykonane przez Aleksandra Bohursa.

Architektura: neogotycka majestatyczność

Kościół Świętej Trójcy to trójnawowa bazylika z nawą krzyżową, utrzymana w stylu neogotyckim. Jej najbardziej charakterystycznym elementem jest ponad 70-metrowa wieża, górująca nad zachodnią kruchtą. Wnętrze zdobią:

sklepienia krzyżowo-żebrowe,
polichromie z lat 1922-1923,
ołtarz główny z rzeźbami Buhla z Wrocławia i obrazem Świętej Trójcy Fahnrotha,
zabytkowe organy firmy Rieger (50 głosów),
XVII-wieczna figura św. Józefa – jedyna pozostałość po starej kaplicy cmentarnej.

Współczesność: zabytkowa perła Bytomia

Dziś kościół Świętej Trójcy to nie tylko miejsce modlitwy, ale też ważny zabytek architektury. Wraz z zabytkową plebanią z 1880 r. tworzy malowniczy kompleks, przypominający o burzliwej historii miasta.